मकै गोड्ने मिनी टिलर मेशिन

मकै छर्ने मेशिन (सिड ड्रिल) प्रयोग गरी लाइनदेखि लाइनको दूरी कम्तिमा ६० से.मी. भएको अवस्थामा बीचबाट ड्याङ बनाउँदै गोड्ने कृषियन्त्रलाई मकै गोड्ने मेशिन (विडर) भनिन्छ ।

मेशिनका भागहरु : 

इन्जिन, गियरवक्स, गुड्ने चक्का (खुल्ला), फाली जोत्ने, टेल, टेल होल्डर (खुल्ला), फेण्डर (सेफ्टी पाता) र पाता कस्ने एङ्गल (खुल्ला), नट बल्टु (खुल्ला) आदि । मिनी टिलर किन्दा एक कार्टुनभित्र यी सबै मिलाएर प्याक गरिएको हुन्छ । हेण्डलमा क्लच केवल, एसीलेटर, एमरजेन्सी स्वीच जोडेर खुल्ला राखिएको हुन्छ । इन्जिन, हेण्डल, गियरवक्स बम्परमा जोडिएको हुन्छ । कार्टुन खोलेपछि हेण्डल गियर बक्समा जोड्न लामो नट दिइएको हुन्छ । त्यसबाट हेण्डल गियर बक्समा जोड्ने । गुड्ने चक्काको साफ्ट फिट गरेपछि चक्का लगाउने, टेल होल्डरमा टेल राखेर गियर बक्समा दिएको हुन्छ । त्यसले लक गरेपछि मिनी टिलर ठाडो बनाएर राख्न सकिन्छ ।

त्यसपछि फाली सेट फिट गर्नुपर्छ । फाली दायाँ र बायाँ गरी दुई प्रकारको हुन्छ । यदि फाली उल्टो फिट गरियो भने राम्रोसँग   जोत्दैन वा जोत्दै जोत्दैन । यदि मिनिटिलरबाट अरु काम गर्ने हो भने यसका एट्याचमेन्ट छुट्टै किन्नुपर्दछ । यो बहुमुखी काम गर्ने साधन भएकाले प्रत्येक साना किसानको घरमा एक वटा हुनु आवश्यक छ । जसरी प्रत्येक घरमा टिभी, कम्प्युटर, फ्रिज, ल्यापटप, मोबाइल चाहिएको छ । त्यस्तै गरी  खेती किसानी गर्ने किसानको प्रत्येक गोठमा हुनुपर्ने साधन मिनिटिलर हो । मिनी टिलरसँग यसमा  फेर्नुपर्ने इमर्जेन्सी पार्टस, नटवल्टु, फिल्टर, मोबिल, लक पीन, फाली, कारबोरेटर, स्पार्क प्लग, नोजल, आयल पम्प, कस्ने टुल बक्सको एकवटा सेट आवश्यक छ । माटो, भौगोलिक वनौट, तापक्रम अनुसार मिनिटिलरको बिक्री वितरण र प्रयोग गर्नुपर्दछ । नेपालमा अहिले चलनचल्तीमा रहेका मिनिटिलर हावाले चिस्याउने, ४ स्ट्रक, सिङ्गल सिलिण्डर भएको इन्जिन हो ।

मेशिनका विशेषताहरु :  
- यो पेट्रोल र डिजल दुवै इन्जिनबाट चल्छ ।
- १ घण्टामा ०.७ लिटर तेल (डिजेल वा पेट्रोल) ले सजिलै गोड्न सक्छ ।
- तरकारीको ड्याङ्ग बनाउन, आलु लगाउन आदिमा पनि प्रयोग गर्ने सकिन्छ ।
- मिनी टिलरको इन्जिन फोर स्ट्रक, सिङ्गल सिलिण्डर हुन्छ ।
- ५ देखि ९ हर्ष पावरसम्मका टिलर मिनी टिलर हुन् ।
-  यसको तौल ४० के.जी.देखि १३० के.जी.सम्म हुन्छ ।

कार्य क्षमताः
- १ घण्टामा ०.७ लिटर तेल (डिजेल वा पेट्रोल) ले सजिलै गोड्न सक्छ ।
- १ घण्टामा सजिलै २ देखि २.५ कठ्ठासम्म गोड्न सकिन्छ ।
- एकै जनाले सजिलोसँग अरुको सहायता विना गोड्न सकिन्छ ।

तुलनात्मक आर्थिक विश्लेषण : 
- यदि कृषकले आफ्नो तरिकाले एक बिघा गोड्न २० जना मानिसलाई दिन भरी लाग्छ र प्रतिव्यक्ति रु. ४००/– का दरले रु. ८०००/– खर्च आउँछ भने मिनी टिलरले गोड्दा एक जना कृषकले एक दिनमा गोडेर सक्दछ । जसमा जम्मा खर्च रु.२०००/– मात्र आउँछ भने एक बिगाहा गोडाइबाट रु. ६०००/– बचत हुन्छ । 

मिनी टिलर सञ्चालन गर्नुपूर्वको अभ्यास : 
- इन्जिनको आयल लेभल, चिल्लोपन जाँच गर्ने ।
- गियर बक्सको आयल, लेभल, चिल्लोपन जाँच गर्ने ।
- एयर फिल्टर सफा गर्ने ।
- नट बोल्ट लुज छ भने कस्ने ।
- एक्सिलेटर, क्लच, तारहरु चेक गर्ने ।
- टायरको हावा चेक गर्ने ।
- मिनी टिलर न्यूट्रलमा ल्याउने (सजिलै गुड्छ भने न्यूट्रलमा छ) ।
- स्टार्ट भएमा ५ मिनेट त्यसै लोड नदिई चल्न दिने ।
- क्लच अनुसार गियर चेन्ज गरी बारीमा लैजाने ।
- स्टार्ट अफ गरी फाली सेट राम्रोसँग चक्का निकाली लगाउने लक गर्ने ।
- स्लो गियरमा रफ जोत्ने अनि फास्ट गियरमा जोत्ने जसले गर्दा मेसिनमा लोड पर्दैन ।
- इन्जिन बन्द गर्न एक्सिलेटर विस्तारै घटाउने क्लचबाट गियर बन्द गरी एमरजेन्सी स्वीच अफ गर्ने ।
- मिनी टिलर घरमा ल्याइसकेपछि राम्रोसँग पुछेर फ्युल बन्द गरी राख्नुपर्छ ।

Source : Pmamp, Khumaltar